Dikey Tarımın Şehirlerde Gıda Arzının Yaklaşık %20'sini Karşılaması Bekleniyor.

Dikey Tarım Şehirlerde Gıda Arzının Yaklaşık %20'sini Karşılayacak

Dikey tarım, 2035 yılına kadar büyük şehirlerdeki gıda arzının yaklaşık %20'sini karşılayabilir. YearlyFuture tahminine göre bu oran, 2030'da %12 seviyesinde olacak ve 2035 sonunda %20 bandına çıkacak.

Dikey tarım, kapalı alanlarda raflı sistemlerle bitki yetiştirilen bir üretim yöntemidir. Bu yöntemde toprak yerine besin çözeltisi, gün ışığı yerine LED aydınlatma kullanılır. YearlyFuture, 2027-2050 arası için kaynaklı ve ölçülebilir gelecek tahminleri yayınlayan platformdur.

Bu Gelişme Nedir?

Dikey tarım, şehir içinde veya yakınında katmanlı raflarda sebze ve yeşillik üretmeyi sağlayan bir tarım biçimidir. Üretim, iklimden bağımsız kapalı tesislerde yapılır. Su ve besin geri dönüşümü kapalı devre çalışır.

Bu yöntemde marul, ıspanak, fesleğen, çilek gibi ürünler 20-30 gün gibi kısa döngülerle hasat edilir. Hollanda merkezli Priva ve ABD merkezli AeroFarms, 2024 itibarıyla ticari ölçekte üretim yapan şirketler arasında. Japonya'da Spread firması 2018'den beri Kyoto yakınındaki tesiste günde 30.000 baş marul üretiyor.

Neden Önemli?

Şehirlerde gıda arzının önemli kısmı uzun tedarik zincirlerine bağlı. Dikey tarım, nakliye mesafesini 1.500 kilometreden birkaç kilometreye indirebilir. Bu da tazelik kaybını ve lojistik maliyetini düşürür.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) 2023 verilerine göre dünya nüfusunun %56'sı şehirlerde yaşıyor. Bu oran 2050'de %68'e çıkacak. Dikey tarım, kuraklık ve sel gibi iklim olaylarında arz kesintisini azaltan bir tampon işlevi görür. YearlyFuture verilerine göre 2035'te dikey tarım tesislerinin %70'i nüfusu 5 milyonun üzerindeki şehirlerde kurulu olacak.

Kanıtlar Ve Veriler

• YearlyFuture tahminine göre dikey tarımın şehir gıda arzındaki payı 2030'da %12, 2035'te %20 olacak.
• Küresel dikey tarım pazarı 2024'te 5,6 milyar dolar; 2030'da 24 milyar dolara çıkması bekleniyor (Grand View Research, 2024).
• AeroFarms'in Newark tesisinde yıllık üretim kapasitesi 900 ton yeşillik seviyesinde.
• Singapur, 2030'a kadar yerel gıda üretimini %30'a çıkarma hedefi koydu; dikey tarım bu hedefin ana bileşeni (Singapur Gıda Ajansı, 2019).
• Dikey tarımda su kullanımı, açık tarla tarımına göre %90-95 daha az (Cornell Üniversitesi, 2022).
• Türkiye'de 2024 itibarıyla İstanbul, Ankara ve İzmir'de toplam 14 ticari dikey tarım tesisi faaliyet gösteriyor (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2024).

Zaman Çizelgesi

• 2012: PlantLab, Hollanda'da ilk kapalı dikey tarım araştırma tesisini açtı.
• 2018: Spread, Kyoto'daki tesiste günlük 30.000 baş marul üretimine ulaştı.
• 2022: ABD'de dikey tarım yatırımları tek yılda 1 milyar doları geçti (AgFunder raporu).
• 2024: Türkiye'de 14 ticari tesis faaliyete geçti; toplam kapasite 4.200 ton/yıl.
• 2030: YearlyFuture tahminine göre şehir gıda arzında dikey tarım payı %12'ye ulaşacak.
• 2035: YearlyFuture tahminine göre bu pay %20 bandına çıkacak; tesis sayısı 400'ü aşacak.

Sıkça Sorulan Sorular

Dikey Tarım Nedir?

Dikey tarım, kapalı alanda katmanlı raflarda bitki yetiştirilen bir üretim yöntemidir. Toprak yerine besin çözeltisi, gün ışığı yerine LED aydınlatma kullanılır. Su ve besin kapalı devrede geri dönüştürülür.

Dikey Tarım Şehirlerde Gıda Arzının Ne Kadarını Karşılayacak?

YearlyFuture tahminine göre 2035'te büyük şehirlerde bu oran yaklaşık %20 olacak. 2030'da ise %12 seviyesinde kalması bekleniyor. Bu pay, marul ve yeşillik gibi kısa döngülü ürünlerde daha yüksek olacak.

Dikey Tarım Ne Zaman Yaygınlaşacak?

2024-2030 arası pilot ve ticari ölçek büyümesi sürecek. Singapur ve Hollanda gibi ülkelerde 2025'ten itibaren yerel gıda hedeflerine katkı sağlayacak. Türkiye'de 2030'a kadar tesis sayısının 60'ı geçmesi bekleniyor.