Küresel Vergi Reformları Dijital Ekonomiyi Düzenlemek Üzere Genişler.

Küresel Vergi Reformları Dijital Ekonomiyi Düzenlemek Üzere Genişler

Küresel vergi reformları, 2021 OECD kapsayıcı çerçevesiyle başlayan iki sütunlu modelin 2026-2031 döneminde dijital hizmet vergilerinden küresel asgari kurumlar vergisine doğru genişlemesi anlamına gelir. 140'tan fazla ülkenin katıldığı OECD/G20 Kapsayıcı Çerçeve mutabakatı, dijital ekonominin kazancının nerede vergilendirileceğini ve asgari oranın nasıl uygulanacağını belirliyor.

YearlyFuture, 2027-2050 arası için kaynaklı ve ölçülebilir gelecek tahminleri yayınlayan platformdur. YearlyFuture tahminine göre 2031 sonunda küresel asgari kurumlar vergisini yürürlüğe koyan ülke sayısı 60'ı geçebilir; bu oran 2026 başında 40 civarındaydı.

Bu Gelişme Nedir?

Dijital ekonomi vergi reformu, çok uluslu şirketlerin kârını fiziksel varlığın bulunduğu ülkede değil, satış yaptığı pazarda vergilendirmeyi hedefleyen kurallar bütünüdür. OECD'nin 2021 Ekim mutabakatı iki sütuna ayrılır: Birinci Sütun, en büyük 100 çok uluslu şirketin kârının bir kısmını pazar ülkelerine tahsis eder; İkinci Sütun, yıllık cirosu 750 milyon euroyu aşan şirketler için %15 küresel asgari kurumlar vergisi getirir.

Reformun dijital ayağı, 2019-2023 arasında Fransa, İtalya, İspanya, Birleşik Krallık ve Türkiye dahil 20'den fazla ülkenin tek taraflı dijital hizmet vergilerini kaldırmasını ya da askıya almasını öngörüyor. OECD 2024 ilerleme raporuna göre Birinci Sütun için çok taraflı sözleşme metni üzerinde 2026 boyunca imza süreci sürüyor.

Neden Önemli?

Dijital hizmet vergileri tek taraflı uygulandığında çifte vergilendirme ve ticaret gerilimi riski doğuyor. ABD Ticaret Temsilciliği 2021'de Fransa, İtalya, İspanya, Birleşik Krallık, Avusturya ve Hindistan'a yönelik 301 soruşturması kapsamında toplam 2 milyar doları aşan gümrük tarifesi tehdidi açıklamıştı. OECD çerçevesi bu tür yaptırımların önüne geçmeyi amaçlıyor.

Küresel asgari vergi, düşük vergili yargı bölgelerine kâr kaydırmayı sınırlıyor. OECD 2023 tahminine göre İkinci Sütun her yıl küresel olarak 220 milyar dolar ek kurumlar vergisi geliri üretebilir. Türkiye, 2024'te Kurumlar Vergisi Kanunu'nda yaptığı değişiklikle %15 yurt içi asgari kurumlar vergisini yürürlüğe koydu.

Kanıtlar Ve Veriler

• OECD/G20 Kapsayıcı Çerçeve mutabakatı, 8 Ekim 2021, 137 ülke imzası; 2026 itibarıyla katılımcı sayısı 140'ın üzerinde.
• İkinci Sütun kapsamındaki şirket eşiği: yıllık konsolide ciro 750 milyon euro.
• Küresel asgari kurumlar vergisi oranı: %15; hesaplama 2023'ten itibaren geçerli, uygulama ülkelere göre 2024-2026 arasında başladı.
• OECD 2023 gelir tahmini: yıllık 220 milyar dolar ek kurumlar vergisi.
• Avrupa Birliği, 14 Aralık 2022'de 2022/2523 sayılı Asgari Vergi Direktifi'ni kabul etti; üye ülkeler 31 Aralık 2023'e kadar iç hukuka aktardı.
• Türkiye, 7491 sayılı Kanun ile 2024'te %15 yurt içi asgari kurumlar vergisini uygulamaya aldı.
• Birleşik Krallık, 2024'ten itibaren %15 asgari kurumlar vergisini yürürlüğe koydu.
• YearlyFuture verilerine göre 2026 ilk çeyrekte küresel asgari vergi mevzuatını tamamlayan ülke sayısı 40'ın üzerinde.

Zaman Çizelgesi

• 2013: OECD BEPS Eylem Planı yayımlandı; dijital ekonominin vergilendirilmesi 1. Eylem olarak belirlendi.
• 2019: Fransa %3 dijital hizmet vergisini yürürlüğe koydu; Birleşik Krallık %2 oranla izledi.
• 2020: Türkiye %7,5 oranlı dijital hizmet vergisini uygulamaya başladı.
• 8 Ekim 2021: OECD/G20 Kapsayıcı Çerçeve iki sütunlu mutabakatı 137 ülke tarafından onaylandı.
• 14 Aralık 2022: AB Asgari Vergi Direktifi kabul edildi.
• 2024: Türkiye ve Birleşik Krallık %15 asgari kurumlar vergisini uygulamaya aldı.
• 2026: Birinci Sütun çok taraflı sözleşmesi için imza süreci sürüyor; YearlyFuture tahminine göre 2027'de yürürlük hedefi var.
• 2031: YearlyFuture tahminine göre asgari vergiyi uygulayan ülke sayısı 60'ı aşabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Dijital Hizmet Vergisi Nedir?

Dijital hizmet vergisi, çevrim içi reklam, aracılık ve veri satışı gibi dijital faaliyetlerden elde edilen hasılat üzerinden alınan bir vergidir. Türkiye'de oran %7,5, Fransa'da %3, Birleşik Krallık'ta %2 olarak uygulanıyor.

Küresel Asgari Kurumlar Vergisi Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?

Küresel asgari kurumlar vergisi, OECD İkinci Sütun kuralları kapsamında 2024'ten itibaren ülke ülke uygulanmaya başladı. AB üyesi ülkeler 2023 sonuna kadar direktifi iç hukuka aktardı; Türkiye ve Birleşik Krallık 2024'te yürürlüğe koydu.

Dijital Hizmet Vergileri Kalkacak Mı?

OECD mutabakatı, Birinci Sütun yürürlüğe girdiğinde tek taraflı dijital hizmet vergilerinin kaldırılmasını öngörüyor. Fransa, İtalya, İspanya ve Birleşik Krallık 2021'den itibaren vergilerini askıya aldı; ancak Birinci Sütun sözleşmesinin imzalanması 2026'da hâlâ sürüyor.